Krabbelrobot

In een klas vol doeners, die vlot klusjes op school aanpakken, niet moeilijk doen over wat trek- en sleurwerk en thuis allemaal een werkbak vol materiaal hebben, kunnen we niet anders dan 'maken'.
Makeronderwijs staat bij ons misschien nog in de kinderschoenen, maar als we eens goed kijken, gebeurt er eigenlijk al heel wat binnen de vakken techniek, muzische opvoeding en W.O..
Enkele weken geleden amuseerden we ons met het ontwerpen en maken van een krabbelrobot, helemaal volgens het technisch proces.



De kinderen werkten zelfstandig aan de hand van het volgende stappenplan (met heel veel dank aan juf Greet die een eerste versie over een knikkerbaan maakte).



Wat ook heel erg inspireert, is (al) het werk van @astridpoot. Zij maakte een ûbercoole poster met 50 tools die je best kan toevertrouwen aan 12-jarigen. Ik liet hem afdrukken op een groot formaat en 't is nu een echte blikvanger in de klas. Wij kunnen ondertussen al heel wat tools aankruisen.

De blauwe blooper

Besteld en ontvangen: een groot groen doek.
Geïnstalleerd: Green Screen van Do Ink.
Nodig: een goed idee.
Gevonden: in het thema 'Brollywood'  in onze Taalbende.
Maar ook perfect te gebruiken als je geen lid bent van de Taalbende.



PS: Binnen dit thema werkten we ook al met 'Comic life'.

Vakanselfie

Om het schooljaar vrolijk mee te beginnen!

De kinderen vullen de vragen en opdrachten in, knippen de rechthoek uit en vouwen hem dubbel op de middellijn. De achterkant van 'Over mij' past precies in het beeldscherm van de gsm. Even vastkleven en je hebt al een gsm die je kan openklappen. Als je het flapje nu even sluit, zie je nog een witte voorkant. In de grote vakantie zijn de kinderen vast naar een zwembad, een pretpark, op kamp of op reis geweest. Ze gaan dus een vakantie-selfie tekenen. De gsm kan tenslotte nog uitgeknipt en opgehangen worden.
Na 1 september - ah ja hé - kan je hier ook een foto bekijken van het resultaat.

Een fijn schooljaar gewenst!




En dankuwel Pinterest.

125 leerzame apps en websites

Mijn Kind online moét je in de gaten houden... Het is een Nederlandse stichting - onderdeel van Kennisnet - die zich bezighoudt met kinderen, media en onderwijs. Met de regelmaat van de klok zie je op de website van MKO artikels verschijnen die de moeite zijn. Nog interessanter zijn de publicaties over sociale media, gaming of mediawijsheid.

In mei 2016 verscheen de jongste telg van de familie, een nieuwe brochure: '125 leerzame apps en websites'. Op steeds meer scholen worden pc's, laptops en tablets dagelijks ingezet in de klas, en er zijn steeds meer mooie en kwaliteitsvolle apps en websites te vinden die je zo kunt gebruiken in de klas. In de brochure maakt MKO een selectie en experts geven er hun tips bij. Zoals altijd kan je de uitgaven gratis downloaden via de website!

Mijn curriculum wiskunde

Wiskunde is in het 6de leerjaar - vlak voor de overstap naar de secundaire school - een vak waarbij je grote verschillen ziet tussen leerlingen. Sommige kinderen werken snel, andere trager. Sommige leerlingen zien na een klassikale instructie in hoe iets moet, andere leerlingen hebben na twee tellen al inzicht in de leerstof. Bij de ene leerling moet je schouderklopjes geven, motiveren en vertrouwen schenken door samen kleine stapjes te zetten. Een andere leerling huppelt door de oefeningen en heeft honger naar meer en moeilijker.

Mijn collega's Greet en Ann, en ikzelf doen ons best om de kinderen zoveel mogelijk te geven wat ze nodig hebben. Daarom werken we sinds een drietal jaar tijdens de wiskundeles aan verschillende snelheden, elk in onze eigen klas.
Bij de start van de wiskundeles zetten de snelle, sterke leerlingen zich achteraan in een groepje. Zij werken zelfstandig en gebruiken daarbij het bundeltje dat je hieronder vindt. Ondertussen geven we de gewone klassikale instructie aan de grote groep. Na de instructie gaan de kinderen die er vertrouwen in hebben aan de slag in hun werkboek, eventueel met een rekenpartner. De kinderen die moeite hebben met wiskunde of onzeker zijn, krijgen daarna nog extra ondersteuning.
Bij deze werkvorm hebben we het gevoel dat alle kinderen goed aan het werk zijn.

De kinderen die wiskunde leuk vinden en goed kunnen, hebben dus vaak niet de hele lange uitleg nodig om te begrijpen wat van hen verwacht wordt. Daarom gebruiken zij dit bundeltje. Wanneer ze achteraan gaan zitten, kijken ze bij de les van vandaag, bijvoorbeeld les 1. Het vakje bij instructie is leeg, ze hoeven dus niet naar de klassikale uitleg te luisteren. Ze moeten wél de QR-code scannen met de iPad. Die brengt hen naar één van de flipfilmpjes, die ik een paar jaar geleden maakte voor uitgeverij Plantyn. Ze krijgen zo toch een ultrakorte instructie, voor hen genoeg om aan de slag te kunnen. In het bundeltje lezen ze ook welke oefeningen ze moeten maken: bolletje 1 en 2 (basisleerstof), en driehoekje 1 (uitbreidingsleerstof). Ze verbeteren de oefeningen zelf met de correctiesleutel.



De QR-codes zijn natuurlijk ook goed te gebruiken als je de filmpjes als huiswerk wilt geven. Dan is er in de klas nog meer tijd voor inoefening, vragen en uitbreiding. Ook hoogbegaafde leerlingen kunnen hiermee vanzelfsprekend aan de slag. Zij scannen de code enkel als ze vastlopen bij een oefening en extra uitleg willen, en ze maken uitbreidings- in plaats van basisoefeningen.

Meer hierover:
- Geflipt
- Drie, twee, een... flip!
- Flip de klas @ Plantyn
- Artikel op Leerrijk.be (31/1/2016)

De Taalbende 6B

Het vervolg van een blogartikel van laaaaaaang geleden. Het is er nu toch van gekomen. Voor alle Taalbendeleden: de woordenlijsten van spelling 6B.

VBS Travels

Dat je motiverend en leuk aan aardrijkskunde kunt werken door een fictief reisbureau in je klas neer te poten, bewees @warempel al wel: https://beartravel.wordpress.com/
Veel leerkrachten werken met een W.O.-methode en moeten/mogen zich houden aan de lessen die voorgeschreven zijn. Maar ook dan nog kan je, met een beetje creativiteit, het reisbureau-idee wel verwerken in de bestaande lessen.

Wij werken op school voor het eerste jaar met Mundo. Om de kinderen actief aan het werk te zetten, gieten we sommige Mundothema's in groepswerk. We deden dat met de lessen rond het lichaam, en momenteel werken we in groep rond het reliëf.

De fantasie van de kinderen is dit jaar nogal makkelijk te prikkelen, en daarom vonden we een verzonnen reisbureau wel een leuke insteek voor het groepswerk. Bij de start van het thema vertellen we dit in de klas...:

De juffen hebben een klein reisbureautje opgericht: VBS Travels. Maar het reiswerk groeit ons de laatste weken boven het hoofd. Daarom zijn we op zoek naar goeie werkkrachten. Heel wat - 55 om precies te zijn - sollicitatiebrieven bereikten de afgelopen week ons reisbureau. Daarom richten we nu enkele sollicitatierondes in, waarin de geïnteresseerde sollicitanten hun kennis over het reliëf in België, Europa en de wereld kunnen tonen. Wij zijn benieuwd wie onze nieuwe medewerkers zullen worden!



Het bundeltje zet de kinderen op weg. Ronde per ronde krijgen ze opdrachten en verwerken ze de leerstof over het reliëf zelfstandig. Door te overleggen leren ze omgaan met verschillende bronnen: atlas, foto's, Wikipanion, werkkatern, bronnenboek. Hoe beter je het thema 'inkleedt', met een echte reiswinkel, een logo, een brochure..., hoe toffer de leerlingen het vinden.

Bekend in het Verleden

Vlak voor Kerstmis vroeg ik op Twitter verse ideeën voor een project rond historische figuren.
We gebruiken op school de methode Mundo voor wereldoriëntatie, en in het volgende thema maken de kinderen kennis met een 30-tal BV's - geen Bekende Vlamingen, maar wel personages Bekend in het Verleden. Dat zijn er best veel, en niet altijd even eenvoudig uit elkaar te houden. We zochten dus naar een actieve werkvorm waarbij de leerstof zou blijven 'plakken'.
Maar ik kwam zelf niet verder dan één of andere identiteitskaart maken, en hoewel geschiedenis echt mijn ding is, bleef alle inspiratie uit. Door @krispetitjean werd mijn aandacht gevestigd op Morfo, een app die ik al lang geleden geïnstalleerd had, maar een beetje in de vergetelheid van het 6de leerjaar was terecht gekomen. En dat was net wat ik zocht.

Via de Morfo app kan je afbeeldingen van mensen laten 'spreken'. Op die manier komen personages als het ware tot leven, ideaal dus om onze BV's van onder het stof te halen.

De kinderen krijgen via loting per 2 een personage toebedeeld en werken daarna volgens een stappenplan. Die 'stappen' worden gezet in de klas tijdens het zelfstandige werk, maar ook thuis kan er informatie opgezocht worden.



In stap 1 en 2 gaan de kinderen op zoek naar informatie over hun BV. Hierbij gebruiken ze het BV-paspoort, dat ze zo volledig mogelijk, maar kernachtig proberen aan te vullen. Het bronnenboek van de methode is de belangrijkste bron van informatie, maar ook op het internet kunnen ze rondsnuffelen.



Bij stap 3 scheppen de kinderen orde in de chaos van gegevens. Met de belangrijkste informatie in het achterhoofd schrijven ze een tekst uit, waarbij de historische figuur zichzelf voorstelt.



Tenslotte gaan de kinderen in stap 4 op zoek naar een foto, schilderij of beeldhouwwerk. De app werkt het best bij afbeeldingen waarbij het hoofd zo frontaal mogelijk staat. Dat is soms een beetje zoeken. We willen bovendien ook absoluut Lucy horen spreken, en dus moeten de kinderen op zoek naar een oplossing.

Als de foto bewaard is op de iPad, kan in stap 5 de app geopend worden. De kinderen bewerken de foto zo nauwkeurig mogelijk, spreken hun tekst in en slaan de video op. Jammer dat de geluidsopname maar 30 seconden mag duren, maar misschien hoeft het ook niet langer.
De video's kunnen zonder problemen gemaild en gedeeld worden. En dat zijn we dan ook binnenkort van plan. Wordt vervolgd.

Advent in fluo

Zondag start de advent. Daarom was ik een paar weken geleden op zoek naar één of andere adventskalender, om in de klas de dagen tot Kerstmis af te tellen. Op Pinterest vind je oneindig veel leuke kalenders, maar via @brmdbr vond ik deze huisjes van Mr. Printables (overigens een pràchtige website). Iedereen van de klas kreeg een huisje te vouwen. Bij de één was de fijnmotorische uitdaging al wat groter dan bij de ander. Fluo werd het thema en zo bouwden we op korte tijd een klein adventsdorpje.

Maar in een adventskalender hoort ook een verrassing te zitten. Ik stopte dus in elk huisje een klein briefje. De opdrachtjes zijn eenvoudig, kort en kunnen de kinderen vaak alleen doen. Ze zijn wel geënt op mijn eigen advents- en kerstplanning, dus ik kan me voorstellen dat andere leerkrachten hier en daar iets willen veranderen. Daarom kan je hieronder de opdrachten bekijken in PDF en downloaden in Publisher.
Veel plezier!

Dobbelopp

Via Pinterest ontdekte ik dit eenvoudige rekenspelletje. Even vertalen en hup... klaar om te gebruiken in de klas. Vooral in het 4de en 5de leerjaar lijkt het me wel interessant, als voorbereiding op de begrippen 'basis' en 'hoogte' en de opbouw van de oppervlakteformule van rechthoeken.
Maar volgens zoonlief is het ook goed om je tafels in te oefenen. En zo is dat.

Le petit bac

Af en toe is het goed om ook in de hogere klassen een tussendoortje te doen. Geen 'hoofd-schouders-knie-en-teen' of Vliegerlied, maar iets dat 12-jarigen uitdaagt en eventjes afleidt van het reken- en taalwerk. Samen ontspannen, lachen en genieten.

Op Chirokamp speelden we deze zomer met de keukenploeg een woordspelletje, dat 'Jongen-meisje' werd genoemd. Je hoeft er niet sterk of slim voor te zijn, maar wel origineel. Ik besloot om het ook te gaan spelen in de klas.

Elke leerling krijgt een blad.. Uit het alfabet wordt een willekeurige letter gekozen, bijvoorbeeld de B. Die letter wordt genoteerd in de eerste kolom. De kinderen gaan dan zo snel mogelijk op zoek naar een jongensnaam, een meisjesnaam, een dier, een auto en een groente of fruitsoort met die letter: Bas, Bieke, baviaan, BMW, banaan.


De leerling die het eerst alle kolommetjes heeft kunnen voorzien van een woord, roept daarna luid 'stop'. Alle kinderen leggen dan hun pennen neer, ook al hebben ze misschien niet alles kunnen aanvullen. Nu gaan we het rijtje van de klas rond, iedereen zegt luidop de jongensnaam die hij of zij opgeschreven heeft. Als ik de enige ben die bij de jongensnaam 'Bas' heeft ingevuld, mag ik er een kring rond zetten. Dan levert dat woord me een punt op. Is er nog iemand in de klas die dezelfde jongensnaam heeft genoteerd, dan wordt de naam doorstreept en krijg ik geen punt.
Kinderen die originele woorden genoteerd hebben, waaraan niemand anders gedacht heeft, kunnen dus per letter 5 punten verdienen.
Je kan 'Jongen-meisje' ook voorzien van andere rubrieken: landen, dorpen, kleuren, koekjes, eten van de frituur... Hoe gekker, hoe leuker!

Het spelletje bestaat blijkbaar ook bij onze Franstalige zuiderburen. Daar wordt het 'Le p'tit bac' genoemd. De woordenschat is bij de kinderen natuurlijk iets beperkter, dus de categorieën moeten ruim genoeg zijn.
En wie probeert in het Engels?

Moederdagkrant Makeover

Moederdag komt weer dichterbij, dé be-lang-rijk-ste feestdag van het jaar natuurlijk - dat probeer ik hier thuis toch duidelijk te maken.
Aan de statistieken van deze blog zie ik dat heel wat leerkrachten druk op zoek zijn naar moederdagideeën en zo terechtkomen op de Moederdagkrant van een tijd geleden. Via KlasCement, waar ik de krant ook uploadde, kreeg ik leuke reacties en suggesties. Daarom heb ik de Moederdagkrant even opgefrist, met nieuwe artikels, mopjes, een kruiswoordraadsel en een kleurplaat.
Ik zou er als mama erg blij mee zijn, in elk geval. :-)

Les verbes

Het A-boek is uit, we beginnen aan het tweede deel van Quartier Etoile. En dus moeten er ook nieuwe werkwoorden geoefend worden. Hieronder kan je de tweede werkwoordenbundel downloaden.

Les verbes

Werkwoorden vervoegen in het Frans blijft moeilijk, voelen we in de klas. Alleen door regelmatig te herhalen - de regelmatige en de onregelmatige, de oude en de nieuwe werkwoorden, en liefst ook alles door elkaar - lukt het wel.
Daarom maakten we bij de methode Quartier Etoile 6 van uitgeverij Pelckmans, naast de woordenlijsten, ook een bundel om werkwoorden te oefenen. De nieuwe werkwoorden van elke Planète worden eerst ingeoefend. Daarna volgen herhalingsoefeningen met alle reeds gekende werkwoorden. Voor de snelle leerlingen staan er ook enkele zinnetjes bij die vertaald kunnen worden. Achteraan kunnen de kinderen hun vorderingen noteren in een grafiek.
Je vindt hieronder de oefeningen van de eerste 5 Planètes.

De Taalbende 6A

Sinds vorig jaar werken we op onze school met de taalmethode 'De Taalbende', van uitgeverij Plantyn. Er hoort natuurlijk ook een aansluitende spellingmethode bij.
Hierin oefenen de kinderen regelmatig volgens het BLOON-principe. Voor onze grote kinderen van het 6de leerjaar hebben we de woordenlijsten online gezet op bloon.nl. Wie met de methode werkt en de lijsten graag kopieert, mag gerust een seintje geven.
Maar we merkten dat het voor de leerlingen ook zinvol is om de woorden op papier aan te bieden, gerubriceerd volgens schrijfmoeilijkheid. Daarom maakten we deze lijstjes voor de eerste 5 thema's.

iPads in onze klas, oktober

In september wilden we de nagelnieuwe iPads vooral leren kennen. Door te spelen met enkele eenvoudige apps leerden de kinderen de knoppen en handelingen kennen. Ze maakten ook kennis met enkele apps - Wikipanion, Layar - die we hopelijk dit jaar nog veel zullen gaan gebruiken.

Oktober stond vooral in het teken van fantaseren en creëren. Op de één of andere manier werkt onze taalmethode De Taalbende het gebruik van de iPad in de hand. Deze keer bracht het thema 'Brollywood' ons op ideeën. In de lessen staat alles wat met film te maken heeft centraal: filmtaal, genres, oude filmfragmenten, hoe een film gemaakt wordt...
Aan de hand van hun favoriete Playmobilpoppetjes, een werkblad en de app Comic Life werkten de kinderen een scenario uit. Daarbij moesten ze goed nadenken over decor, attributen, sfeer, plot.

De kinderen zijn er best een tijdje zoet mee geweest. De klas was een chaos van achtergronden, knutselwerkjes, Playmobilgerief en drukke kinderen. Maar ze waren erg enthousiast, hebben goed samengewerkt en overlegd, en de resultaten mogen er ook best zijn. Via de blog of de yurlspagina kunnen ze, samen met de ouders, nog nagenieten van elkaars werk. 

Naast het creëren werd de iPad deze maand ook intens gebruikt om werkwoorden te trainen. De app Bru-Taal ziet er mooi uit en bouwt de oefeningen goed op. De kinderen vinden het fijn om tussendoor of tijdens het zelfstandige werk werkwoorden te herhalen. Je kan er trouwens ook synoniemen, tegenstellingen, meervouden oefenen.

Voor de kinderen die wat uitdaging nodig hebben, installeerden we Cifrix, een spannend rekenspel waarbij zo snel mogelijk een getal moet worden gevormd door op te tellen, af te trekken, te vermenigvuldigen of te delen.

86 creatieve apps en sites

In het voorjaar vroeg ik me nog af of er snel een vervolg zou komen op '104 leerzame apps en sites', voor kinderen van 2 tot 8 jaar, een uitgave van Kennisnet en Mijn Kind Online. En vandaag is het al zover.

In '86 creatieve apps en sites' worden de leukste, origineelste, uitdagendste, creatiefste apps besproken voor kinderen van 7 tot 12 jaar. Laat dat nu net mijn doelgroep hier thuis én op school zijn.

De brochure kan weer gedownload worden. Bij het diagonaal doorlezen zie ik héél wat bekende apps voorbijkomen, maar ik merk dat ik ook weer heel wat nieuwe apps tegenkom.
Straks even uitproberen...

iPads in onze klas, september

Deze eerste maand van het nieuwe schooljaar is alweer om. We zijn er bij ons op school op ICT-vlak flink ingevlogen. De computerklas is verdwenen, de vaste pc's zijn verdeeld onder de klassen en iPads hebben hun intrede gedaan in de 3de graad.
De kinderen vinden het werken met de iPads heel erg fijn. Sommigen hebben thuis al een tablet, maar voor de meesten is het toch een aangename eerste kennismaking. Iedereen krijgt de kans om eens te proberen. Na een kleine knoppencursus en het oefenen met wat tafel- en taalspelletjes is het tijd voor het echte werk.

Bij De Taalbende leren de kinderen wat standaardtaal is. Ze controleren welke computerwoorden behoren tot die standaardtaal. Hiervoor gebruiken ze op de iPad de snelkoppelingen van Van Dale en het groene boekje. We blijven ook werken met papieren woordenboeken om het alfabetisch opzoeken te trainen. Maar voor kinderen die het moeilijk hebben met taal en spelling is de iPad ideaal.

Tijdens W.O. leren de kinderen zelfstandig over de buurlanden van België. Ze vullen de steekkaarten in door informatie op te zoeken op Wikipedia of Wikipanion. Wie klaar is, kan met Layar enkele QR-codes scannen. Achter deze codes zitten filmpjes, maar je kan er eigenlijk alle kanten mee uit. Wil je meer over QR weten? Surf dan naar http://qrindeklas.blogspot.be/.


Als extra uitdaging gaan de leerlingen dit schooljaar ook programmeren. Daisy the Dinosaur is een mooie app om mee te beginnen. Door aan Daisy commando's te geven, kan je haar laten bewegen. Het is mooi om te zien hoe de kinderen de Engelstalige app proberen te doorgronden, gaan vertalen via Google, en zo steeds hogere levels bereiken.

Dit schooljaar willen we met de collega's vooral uitzoeken hoe we de iPads het best kunnen inzetten in de klas, zowel praktisch als didactisch. De visie die we nu hebben op ICT-implementatie in onze school, kunnen we zo al doende verder uitwerken en verfijnen. Het wordt vast een boeiend schooljaar.

Win for 1 day

Dit schooljaar sta ik opnieuw in het 6de leerjaar. Daar is een beloningssysteem niet echt meer nodig. Maar toen op Klascement het artikel verscheen over de bravobons die ik maakte voor het 3de leerjaar, was er wel interesse van leerkrachten om ze, al dan niet herwerkt, te gaan gebruiken in de derde graad.
Daarom probeerde ik een aangepaste versie te bedenken voor grotere leerlingen en liet me inspireren door krasbiljetten. En zo ontstond 'Win for 1 day'.

De krasbons zijn gebaseerd op de bravobons. Eigenlijk is het gewoon een aanmoediging, een schouderklopje, een duimpje. Maar op sommige krasbiljetten staat nog een extra prijs, als je tenminste geluk hebt. Dan mag je als extraatje bijvoorbeeld een hele dag schrijven met een gekleurde pen, op je sokken rondlopen in de klas, aan het bureau van de juf zitten of muziek kiezen tijdens de tekenles.

'Win for 1 day' is niet moeilijk om te maken.
- Maak mooie bons of print de mijne hieronder af.
- Knip zelfklevende doorzichtige folie in kleine rechthoekjes en kleef ze over het duimpje of de extra prijs.
- Meng 2 delen acrylverf met 1 deel afwasmiddel en meng.
- Breng een laagje verf aan over de plasticfolie, en eventueel nog een extra laag om te dekken.
- Laat drogen, en daarna kan je gaan krassen!
- Je kan de prijs ook bedekken met een stukje washi tape of een mooie sticker, dat gaat iets sneller dan verven.

De krasbons zullen in mijn klas zeker niet dagelijks uitgereikt worden. Daarvoor is het maken van de bons iéts te arbeidsintensief. En het moet ook een beetje bijzonder blijven natuurlijk. Misschien zal ik werken met speciale 'Winweken', waarin we een aandachtspunt centraal stellen. Of ik spreek met elk kind aparte werkpunten af. Ik weet het nog niet precies.
Wel staat vast dat wie jarig is dit schooljaar als cadeautje een krasbon van 'Win for 1 day' krijgt, naast een liedje, facebookfelicitaties en een kleine traktatie.
En dan maar hopen op een beetje geluk...

Het Rapport van de juf

Na het fantaseren over de ideale juf, vroeg ik aan de kinderen of ze mijn eindrapport wilden maken. Ik dat van hen, en zij dat van mij, dat leek me een eerlijke deal. In eerste instantie geloofden ze bijna niet dat ze hun eigen juf mochten beoordelen, en de volgende vraag was of ze eerlijk konden zijn.... Natùùrlijk!
Waarin was ik goed het afgelopen schooljaar, en wat kan volgend jaar beter?


De resultaten waren leuk om te lezen. En heus niet alleen maar gejuich en lof van de kinderen. Ik haalde er ook écht wel werkpunten voor mezelf uit. Het is vreemd hoe zaken die je erg belangrijk vindt in de klas, soms toch in de praktijk anders overkomen bij kinderen...
Het lijkt me zinvol om zo'n evaluatie meerdere keren per jaar te doen, en daarna met de kinderen te bespreken of ik aan mijn eigen aandachtspunten gewerkt heb.
Ideaal om er voor te zorgen dat ook de juf groeit. :-)

PS: Ik bedacht de stellingen niet zelf, maar vond ze op de site van http://www.vosabb.nl/ , waar ik overigens nog nooit van gehoord had, maar wel interessante dingen vond.