Vakanselfie

Om het schooljaar vrolijk mee te beginnen!

De kinderen vullen de vragen en opdrachten in, knippen de rechthoek uit en vouwen hem dubbel op de middellijn. De achterkant van 'Over mij' past precies in het beeldscherm van de gsm. Even vastkleven en je hebt al een gsm die je kan openklappen. Als je het flapje nu even sluit, zie je nog een witte voorkant. In de grote vakantie zijn de kinderen vast naar een zwembad, een pretpark, op kamp of op reis geweest. Ze gaan dus een vakantie-selfie tekenen. De gsm kan tenslotte nog uitgeknipt en opgehangen worden.
Na 1 september - ah ja hé - kan je hier ook een foto bekijken van het resultaat.

Een fijn schooljaar gewenst!




En dankuwel Pinterest.

Mijn curriculum wiskunde

Wiskunde is in het 6de leerjaar - vlak voor de overstap naar de secundaire school - een vak waarbij je grote verschillen ziet tussen leerlingen. Sommige kinderen werken snel, andere trager. Sommige leerlingen zien na een klassikale instructie in hoe iets moet, andere leerlingen hebben na twee tellen al inzicht in de leerstof. Bij de ene leerling moet je schouderklopjes geven, motiveren en vertrouwen schenken door samen kleine stapjes te zetten. Een andere leerling huppelt door de oefeningen en heeft honger naar meer en moeilijker.

Mijn collega's Greet en Ann, en ikzelf doen ons best om de kinderen zoveel mogelijk te geven wat ze nodig hebben. Daarom werken we sinds een drietal jaar tijdens de wiskundeles aan verschillende snelheden, elk in onze eigen klas.
Bij de start van de wiskundeles zetten de snelle, sterke leerlingen zich achteraan in een groepje. Zij werken zelfstandig en gebruiken daarbij het bundeltje dat je hieronder vindt. Ondertussen geven we de gewone klassikale instructie aan de grote groep. Na de instructie gaan de kinderen die er vertrouwen in hebben aan de slag in hun werkboek, eventueel met een rekenpartner. De kinderen die moeite hebben met wiskunde of onzeker zijn, krijgen daarna nog extra ondersteuning.
Bij deze werkvorm hebben we het gevoel dat alle kinderen goed aan het werk zijn.

De kinderen die wiskunde leuk vinden en goed kunnen, hebben dus vaak niet de hele lange uitleg nodig om te begrijpen wat van hen verwacht wordt. Daarom gebruiken zij dit bundeltje. Wanneer ze achteraan gaan zitten, kijken ze bij de les van vandaag, bijvoorbeeld les 1. Het vakje bij instructie is leeg, ze hoeven dus niet naar de klassikale uitleg te luisteren. Ze moeten wél de QR-code scannen met de iPad. Die brengt hen naar één van de flipfilmpjes, die ik een paar jaar geleden maakte voor uitgeverij Plantyn. Ze krijgen zo toch een ultrakorte instructie, voor hen genoeg om aan de slag te kunnen. In het bundeltje lezen ze ook welke oefeningen ze moeten maken: bolletje 1 en 2 (basisleerstof), en driehoekje 1 (uitbreidingsleerstof). Ze verbeteren de oefeningen zelf met de correctiesleutel.



De QR-codes zijn natuurlijk ook goed te gebruiken als je de filmpjes als huiswerk wilt geven. Dan is er in de klas nog meer tijd voor inoefening, vragen en uitbreiding. Ook hoogbegaafde leerlingen kunnen hiermee vanzelfsprekend aan de slag. Zij scannen de code enkel als ze vastlopen bij een oefening en extra uitleg willen, en ze maken uitbreidings- in plaats van basisoefeningen.

Meer hierover:
- Geflipt
- Drie, twee, een... flip!
- Flip de klas @ Plantyn
- Artikel op Leerrijk.be (31/1/2016)

Wat is KlasCement?

Hier en hier schreef ik al eens over KlasCement, hét leermiddelennetwerk voor Vlaamse en Nederlandse leerkrachten. Nu maakte de onderwijsportaalsite een filmpje om in één minuut duidelijk te maken waarom KC zo waardevol is. Delen maar.

Le petit bac

Af en toe is het goed om ook in de hogere klassen een tussendoortje te doen. Geen 'hoofd-schouders-knie-en-teen' of Vliegerlied, maar iets dat 12-jarigen uitdaagt en eventjes afleidt van het reken- en taalwerk. Samen ontspannen, lachen en genieten.

Op Chirokamp speelden we deze zomer met de keukenploeg een woordspelletje, dat 'Jongen-meisje' werd genoemd. Je hoeft er niet sterk of slim voor te zijn, maar wel origineel. Ik besloot om het ook te gaan spelen in de klas.

Elke leerling krijgt een blad.. Uit het alfabet wordt een willekeurige letter gekozen, bijvoorbeeld de B. Die letter wordt genoteerd in de eerste kolom. De kinderen gaan dan zo snel mogelijk op zoek naar een jongensnaam, een meisjesnaam, een dier, een auto en een groente of fruitsoort met die letter: Bas, Bieke, baviaan, BMW, banaan.


De leerling die het eerst alle kolommetjes heeft kunnen voorzien van een woord, roept daarna luid 'stop'. Alle kinderen leggen dan hun pennen neer, ook al hebben ze misschien niet alles kunnen aanvullen. Nu gaan we het rijtje van de klas rond, iedereen zegt luidop de jongensnaam die hij of zij opgeschreven heeft. Als ik de enige ben die bij de jongensnaam 'Bas' heeft ingevuld, mag ik er een kring rond zetten. Dan levert dat woord me een punt op. Is er nog iemand in de klas die dezelfde jongensnaam heeft genoteerd, dan wordt de naam doorstreept en krijg ik geen punt.
Kinderen die originele woorden genoteerd hebben, waaraan niemand anders gedacht heeft, kunnen dus per letter 5 punten verdienen.
Je kan 'Jongen-meisje' ook voorzien van andere rubrieken: landen, dorpen, kleuren, koekjes, eten van de frituur... Hoe gekker, hoe leuker!

Het spelletje bestaat blijkbaar ook bij onze Franstalige zuiderburen. Daar wordt het 'Le p'tit bac' genoemd. De woordenschat is bij de kinderen natuurlijk iets beperkter, dus de categorieën moeten ruim genoeg zijn.
En wie probeert in het Engels?

De Kemmelkoerier

Iedereen heeft ondertussen weer zijn gewone ritme teruggevonden op school en het lijkt alsof de grote vakantie al heel lang achter ons ligt. Toch wens ik alle leerkrachten nog een fijn schooljaar toe!

Mijn collega's en ik zijn in september prima gestart, want wij zijn volgende week alweer met vakantie. Het is te zeggen... wij gaan op Kemmelklassen met ons 6de leerjaar. Een hele week samen op stap in de Westhoek, leren over de Groote Oorlog, ravotten in de bossen op de Kemmelberg, Ieper bezoeken en in musea ontdekken waar we in de klas over geleerd hebben. We hebben er zin in!

Om de kinderen en hun ouders te informeren staken we de infobrief dit jaar in een nieuw kleedje. Vorige maandag verscheen de Kemmelkoerier, een eenmalige editie van onze krant, vol met tips, weetjes, spelletjes en afspraken over de aanstaande Kemmelklassen. Afgedrukt op formaat A3 is een krant weer eens wat anders dan een gewone infobrief, en we hopen hiermee dan ook niet alleen de kinderen nieuwsgierig te maken, maar ook de ouders.
Benieuwd of dat gelukt is.

De afbeelding hierboven is niet erg scherp. Wie de krant graag in PDF-formaat ontvangt, mag gerust een seintje geven. Voor meer krantenideeën, zie ook hier, hier en hier.

iPads in onze klas, mei en juni

In mei kregen we 3 weken lang een prima stagiair over de vloer in 6A. Juf Margriet werkte vakoverschrijdend rond het thema 'de kosmos'. Zowel in de taallessen, rekenlessen, W.O. en muzische vakken kwamen de zon, de maan en de planeten terug. Ik zie het niet vaak bij stagiairs - heel vreemd - maar juf Margriet was echt vlot met ICT. Alleen QR-codes, daar had ze nog niet mee gewerkt. Tijd om dat te leren dus! Tijdens het groepswerk over de ruimte had ze eerst voorzien dat de leerlingen op de iPad de URL van een Beeldbankfilmpje zouden intikken. Maar de ervaring leert dat dat lang duurt én vaak misgaat door tikfouten. Daarom leerde ik haar hoe je een QR-code maakt. Ze  'plakte' de codes daarna op de werkbladen van de leerlingen. Even scannen met Layar en het groepswerk kon van start gaan.

De truuk met de QR-code paste ze ook toe bij een muzische activiteit. Via 'Mijn kunst is top' op de site van Ketnet maakten de kinderen zelf een rap over de ruimte. Een hele mooie les die ik vast volgend jaar ook geef.
Tijdens de buffermomenten werkten de kinderen zelf aan een aantal apps over de kosmos: Planetenreis, Het universum en Van de aarde naar de ruimte.

Tijdens de laatste weken van het schooljaar ging heel wat aandacht naar herhaling en inoefening op de iPad via de app Bru-taal en via de flipfilmpjes van Plantyn. En voor wie een beetje ontspanning en uitdaging nodig had tussendoor, stond 2048 klaar. Ook Monument Valley werd door sommige leerlingen erg gesmaakt, waarschijnlijk omdat we dit jaar ook al rond M.C. Escher en vlakverdeling hebben gewerkt. De app is trouwens pràchtig vorm gegeven en dus mooi om naar te kijken, maar ook best pittig bij de laatste levels.

En dan, de allerlaatste dagen van 2013-2014...! Op de voorlaatste avond van hun basisschooltijd kregen onze zesdeklassers tijdens een plechtige proclamatie hun getuigschrift en rapport. Het is de traditie dat ze dan ook zorgen voor wat intermezzo's. Enkele maanden geleden hadden we het idee om via Sonic Pics een herinneringenverhaal te maken, met foto's en ingesproken herinneringen.
Zo gezegd, zo gedaan. Trots op onszelf vonden we dat we er dit jaar goed op tijd bij waren. Het lukte prima om foto's te nemen met de iPad en hiermee een mooi 'boek' te maken in Sonic Pics. Maar bij het inspreken van de herinneringen liep het minder. De kwaliteit van het geluid was niet echt goed en we beschikten niet over een micro die je kon aansluiten op de iPad. Met pijn in het hart schoven we de iPads dan maar aan de kant om een goeie ouderwetse PowerPoint te maken op de laptop en die in te spreken met een extra microfoon. Een muziekje eronder et voilà.
Ik wilde er daarna nog een videobestand van maken, maar door de achtergrondmuziek lukte dat niet goed. Er zat telkens een 'glitch' in de muziek. Om een lang verhaal kort te maken: het werd toch een project van het laatste ogenblik... :-)

En daarmee zit ons experimenteerjaar met de iPads erop. In september gaan we met het 6de een week op Kemmelklassen, naar de Westhoek. De iPads gaan mee, dat staat vast. Ze kunnen makkelijk fototoestel, pen en papier, computer, kompas en rekentoestel vervangen.
We hebben veel geleerd dit schooljaar. Om de toestellen goed te kunnen integreren in de dagelijkse klaspraktijk moeten we nog een weg afleggen, maar één ding is zeker: we kunnen de iPads in onze klas niet meer missen.

iPads in onze klas, februari en maart

We zijn de afgelopen weken erg druk geweest met de studiekeuze van de kinderen. Het ontdekken van de iPads verhuisde dus tijdelijk naar de achtergrond. Ook de DragonBox-hype ging langzaam over, op een paar volhouders na. Toch werden de tablets wel elke dag door de kinderen gebruikt. We grijpen ondertussen al sneller naar de tablet dan naar de laptop of vaste pc.

Na een paar maanden zijn de iPads helemaal ingeburgerd als handig medium tijdens partner- of groepswerk. Hij neemt niet veel plaats in op de bank en je kan er makkelijk met een paar tegelijk op werken. Wikipanion, Van Dale en woordenlijst.org worden het vaakst gebruikt. Ook de map met tafels wordt regelmatig geopend en de timer, binnen de klok-app die standaard te vinden is op de iPad, komt geregeld van pas.

Tijdens de maand februari werkten we in de klas rond het thema 'De aarde'. Tijdens het groepswerk bestudeerden de leerlingen de aarde met Google Earth en als extraatje vertrokken ze op een wereldreis met KiddoAtlas. We probeerden ook de nieuwe Plantyn Algemene Wereldatlas uit. Op het eerste gezicht lijkt het een gewone atlas, maar als je de app Layar gebruikt, zie je dat de kaarten verrijkt zijn met extra informatie. De kinderen zouden het in elk geval geen straf vinden om te moeten werken met zo'n atlassen. En ik ook niet.
In maart leerden we meer over het menselijke lichaam. In iBooks konden nieuwsgierigen meer te weten komen in het boek 'Het menselijk lichaam' en The Human Body liet de werking op een speelse manier zien.



Tussendoor ontdekten we ook nog een paar 'kleine' maar interessante apps:

- Bij de Taalbende oefenden we de werkwoordspelling in. Het onderwerp werd bepaald door de dobbelsteen, het werkwoord door Random Name Picker. Binnen de app kan je zelf woordenlijsten aanleggen. De app bepaalt dan welk woord het zal worden. Ook prima in te zetten voor Franse werkwoorden, maaltafels, namenkiezer... Het enige nadeel is dat je op elke iPad de woordenlijsten opnieuw moet invoeren, toch wel een klein karweitje - tenzij je leerlingen aan het werk zet natuurlijk.

- De 3de kleuterklas heeft gewerkt rond het vouwen van figuren en kwam daarvoor de iPads lenen. Zij vonden Kid Origami erg handig, omdat de kleuters zelf het tempo konden bepalen. Ze konden bij twijfel ook weer teruggaan naar de vorige stap en de stappenplannen bleken ook erg duidelijk te zijn voor de kindjes.

- In september vertrekken we met het 6de leerjaar op bosklassen naar het Heuvelland. Tijdens de voorbereidingen vinden we De Bergen erg handig. Met deze app krijg je meer informatie bij de wandelknooppunten. Het lijkt dus alsof je met een gids op stap gaat, want je krijgt heel wat uitleg over wat je ziet tijdens het wandelen via filmpjes, interviews en foto's.
Mijn collega's en ik hebben dus voor de kinderen een wandeling voorbereid, in het thema van de Groote Oorlog, met de iPad en een opdrachtenboekje. We zijn er zelf erg tevreden mee, benieuwd of het lukt in september.

En tenslotte blijft de iPad ook een enorme meerwaarde bij het inzetten van flipfilmpjes in de klas. Ondertussen staan er al 44 wiskundefilmpjes voor het 6de leerjaar op het YouTubekanaal van uitgeverij Plantyn en in hun bordboek. De kinderen herhalen zelf de leerstof, aan hun eigen bankje, met de koptelefoon op. Mooi om te zien hoe kinderen het leren in eigen handen kunnen nemen.



Apps ontdekken die je goed kunt gebruiken in de klas is leuk, maar het moet natuurlijk ook méér worden dan dat. De uitdaging voor volgend schooljaar zal zijn om de iPads structureel in te gaan zetten om te creëren, op te zoeken, te presenteren en te delen. Werk voor de boeg dus.

Flip de klas @Plantyn

De afgelopen maanden mocht ik uitgeverij Plantyn een kléin beetje beter leren kennen, door de invoering van een nieuwe taalmethode bij ons op school, De Taalbende, en door een samenwerking op ict-vlak. Ik was onder de indruk van de zin voor onderwijsvernieuwing van de uitgeverij. Een frisse nieuwe kijk op taalonderwijs door spannende Taalbendeavonturen. Mee met het digitale tijdperk door het online oefenplatform Ambrasoft en het gebruik van Augmented Reality bij de Nieuwe Wereldatlas. En dat alles met een grote bezorgdheid naar leerkrachten en leerlingen toe.

En nu gaat de uitgeverij ook flippen.

Samen met Plantyn maakte ik flipfilmpjes, gebaseerd op de wiskundemethode 'Zo gezegd, zo gerekend' voor het 6de leerjaar, in het kader van 'Flipping the classroom'.
Elk filmpje is vrij kort en opgebouwd volgens dezelfde structuur. Na de aanbreng van het onderwerp, worden enkele kernvragen geformuleerd waarop de leerlingen antwoord zullen krijgen tijdens het bekijken van het filmpje. Daarna wordt de leerstof stap voor stap aangebracht en vaak ook verduidelijkt met een uitgewerkt voorbeeld. Tenslotte krijgen de leerlingen enkele tips, waardoor ze de leerstof beter kunnen onthouden en toepassen.



De meeste filmpjes kunnen prima gebruikt worden volgens het principe van FTC. Hierbij krijgen de leerlingen 's avonds de opdracht een wiskundevideo te bekijken. Daardoor is er de volgende dag in de rekenles, na een korte opfrissing, meer tijd voor interactie, inoefening en remediëring. Leerstof waarbij materiaal moet gehanteerd worden of waarbij de opbouw van een redenering belangrijk is - zoals de oppervlakteformule van een cirkel - kan je naar mijn ervaring beter klassikaal aanbrengen.

Tempo- en niveauverschillen tussen leerlingen kan je ook opvangen met de filmpjes. Sterke leerlingen hebben vaak niet de hele lange uitleg van de juf nodig. Ze beginnen de wiskundeles met het bekijken van de leerstof. Na die beknopte uitleg kunnen ze vaak zonder hulp verder met de oefeningen, terwijl de rest van de klas een gewone of verlengde instructie krijgt. 

Maar de filmpjes kunnen nog op heel wat andere manieren ingezet worden. Tijdens het individueel oefenen of het zelfstandige werk kunnen leerlingen zelf kiezen om nog eens een video te bekijken, als herhaling of extra ondersteuning. En bij het huiswerk of bij de voorbereiding op een toets is het fijn - ook voor ouders - om zo thuis de leerstof nog eens uitgelegd te krijgen.

De nood aan filmpjes is ontstaan in  mijn eigen klaspraktijk. De zoektocht naar manieren, hulpmiddelen om leerlingen zo goed mogelijk te helpen op hun eigen niveau, hun eigen tempo en naar hun eigen behoeften bracht me onder andere bij FTC.
De leerstof wordt uitgelegd zoals in mijn eigen klas. De tips aan het einde van de filmpjes zijn gegroeid vanuit de valkuilen waar mijn collega's en ik de leerlingen jaar na jaar in zagen tuimelen.
De flipfilmpjes op het YouTubekanaal van Plantyn kunnen makkelijk gebruikt worden op pc of iPad in de klas, en geïntegreerd in blog of yurls.

Flipping the classroom is zeker geen pasklare oplossing voor rekenproblemen in de klas. Het is belangrijk te onthouden dat de leerkracht de motor van het leren blijft, en dat de filmpjes een middel zijn, en geen doel.
Maar als je ze juist inzet, wegen de voordelen enorm op tegen eventuele nadelen: het werkt motiverend, zeker voor sterke leerlingen, er is meer tijd voor differentiatie en herhaling en de filmpjes kunnen een brug zijn tussen school en thuis. Ik ben in elk geval enthousiast!

Extra leesvoer:
- Klasse - februari 2013: Flipping the classroom zet de klas op zijn kop.
- Kennisnet: Flipping the Classroom

Het nieuwe KlasCement

Twee op drie.
In een team van 30 leerkrachten zijn er dat wel 20.
Twee op drie leerkrachten is - zo blijkt - geen lid van KlasCement.

Ik ging ervan uit dat ie-de-réén KlasCement kent en gebruikt, om ideeën te delen of te halen. Maar op het overigens zeer fijne verjaardagsfeestje van KlasCement bleek dat zowat 60 000 leerkrachten een KC-account hebben. Dat is maar 1/3 van de hele Vlaamse onderwijsbevolking.
Ik vind dat te weinig. En jammer ook, want op KlasCement, daar vind je écht wel wat.

Een hele tijd geleden brak ik al eens een lans voor dit waardevolle leermiddelennetwerk. Dit jaar bestaat KlasCement 15 jaar. En als cadeau aan alle leerkrachten werd de site nog gebruiksvriendelijker gemaakt.
Geen excuses meer dus, maak een account aan bij KlasCement en grasduin in het lesmateriaal, de apps, de artikels, de interactieve oefeningen, de educatieve video's en nog zoveel meer. En om het je helemaal gemakkelijk te maken, zorgde KlasCement zelf voor een rondleiding.



Nog eventjes een woordje van dank. Ik was erbij op 18 oktober, op dat verjaardagsfeest in het Ministerie van Onderwijs en Vorming. Omdat KC ook zijn leden in de bloemetjes wilde zetten, kregen 20 onder hen heel wat complimenten én een prachtige Prowise tablet cadeau.
Dankjewel KlasCement en Prowise!

Levende memory

Af en toe eens gek doen, de benen strekken, ontspannen... Ook grote kinderen hebben dat nodig. Daarom spelen we regelmatig tussen het leren en werken door een spelletje.



Iedereen kent memory wel, waarbij je de juiste paren moet ontdekken. Levende memory werkt net hetzelfde, alleen vormen we zelf de paartjes.
Eén leerling gaat even buiten de klas. Ondertussen vormen de overgebleven kinderen duo's. Ze spreken samen één beweging af, bijvoorbeeld een high five. Daarna gaan ze allemaal achter hun eigen bankje staan. De leerling komt weer binnen, gaat vooraan staan, en duidt twee kinderen aan. Zij maken, op hun eigen plaats, hun deeltje van het afgesproken gebaar. Horen de 2 stukjes bij elkaar? Goed zo! Die kinderen mogen gaan zitten. Zo gaat het verder tot er niemand meer recht staat.
Wie kan het met zo weinig mogelijk pogingen?

Win for 1 day

Dit schooljaar sta ik opnieuw in het 6de leerjaar. Daar is een beloningssysteem niet echt meer nodig. Maar toen op Klascement het artikel verscheen over de bravobons die ik maakte voor het 3de leerjaar, was er wel interesse van leerkrachten om ze, al dan niet herwerkt, te gaan gebruiken in de derde graad.
Daarom probeerde ik een aangepaste versie te bedenken voor grotere leerlingen en liet me inspireren door krasbiljetten. En zo ontstond 'Win for 1 day'.

De krasbons zijn gebaseerd op de bravobons. Eigenlijk is het gewoon een aanmoediging, een schouderklopje, een duimpje. Maar op sommige krasbiljetten staat nog een extra prijs, als je tenminste geluk hebt. Dan mag je als extraatje bijvoorbeeld een hele dag schrijven met een gekleurde pen, op je sokken rondlopen in de klas, aan het bureau van de juf zitten of muziek kiezen tijdens de tekenles.

'Win for 1 day' is niet moeilijk om te maken.
- Maak mooie bons of print de mijne hieronder af.
- Knip zelfklevende doorzichtige folie in kleine rechthoekjes en kleef ze over het duimpje of de extra prijs.
- Meng 2 delen acrylverf met 1 deel afwasmiddel en meng.
- Breng een laagje verf aan over de plasticfolie, en eventueel nog een extra laag om te dekken.
- Laat drogen, en daarna kan je gaan krassen!
- Je kan de prijs ook bedekken met een stukje washi tape of een mooie sticker, dat gaat iets sneller dan verven.

De krasbons zullen in mijn klas zeker niet dagelijks uitgereikt worden. Daarvoor is het maken van de bons iéts te arbeidsintensief. En het moet ook een beetje bijzonder blijven natuurlijk. Misschien zal ik werken met speciale 'Winweken', waarin we een aandachtspunt centraal stellen. Of ik spreek met elk kind aparte werkpunten af. Ik weet het nog niet precies.
Wel staat vast dat wie jarig is dit schooljaar als cadeautje een krasbon van 'Win for 1 day' krijgt, naast een liedje, facebookfelicitaties en een kleine traktatie.
En dan maar hopen op een beetje geluk...

Het Rapport van de juf

Na het fantaseren over de ideale juf, vroeg ik aan de kinderen of ze mijn eindrapport wilden maken. Ik dat van hen, en zij dat van mij, dat leek me een eerlijke deal. In eerste instantie geloofden ze bijna niet dat ze hun eigen juf mochten beoordelen, en de volgende vraag was of ze eerlijk konden zijn.... Natùùrlijk!
Waarin was ik goed het afgelopen schooljaar, en wat kan volgend jaar beter?


De resultaten waren leuk om te lezen. En heus niet alleen maar gejuich en lof van de kinderen. Ik haalde er ook écht wel werkpunten voor mezelf uit. Het is vreemd hoe zaken die je erg belangrijk vindt in de klas, soms toch in de praktijk anders overkomen bij kinderen...
Het lijkt me zinvol om zo'n evaluatie meerdere keren per jaar te doen, en daarna met de kinderen te bespreken of ik aan mijn eigen aandachtspunten gewerkt heb.
Ideaal om er voor te zorgen dat ook de juf groeit. :-)

PS: Ik bedacht de stellingen niet zelf, maar vond ze op de site van http://www.vosabb.nl/ , waar ik overigens nog nooit van gehoord had, maar wel interessante dingen vond.

Heel veel dingen...

Het is drukdrukdruk.
Het einde van een intens, vermoeiend maar boeiend schooljaar is in zicht.
Voor mijn kinderen is ook een belangrijke mijlpaal op komst: het afstuderen van de basisschool en de grote stap naar het secundair onderwijs. We sturen hen niet zonder rugzakje op pad. Heel wat vaardigheden en kennis zitten erin, maar hopelijk dragen ze ook mooie herinneringen aan hun kindertijd bij ons op school met zich mee. Deze week dachten we daarover na. Samen gingen we op zoek naar 50 dingen die je moet gedaan hebben voor je van de basisschool afgaat. En dit is het resultaat!


Leuke aanvullingen zijn natuurlijk steeds welkom!

Juf of iPad?

via @thebandb

Japans vermenigvuldigen

Sommige kinderen vinden het boeiend om het 'gewone' rekenwerk eens eventjes helemaal van een andere kant te bekijken. Toen ik zelf het filmpje zag over Japans vermenigvuldigen, was ik meteen geboeid. Dat cijferen van ons, met onthouden en tafels kennen en toeternullen... dat doen die Japanse kindjes dus gewoon met streepjes en puntjes tellen? Super!


Daar zag ik wel een leuke uitdaging in voor mijn jongens en meisjes. Zouden ze, na jaren cijferend trainen, ook Japans kunnen vermenigvuldigen? Ik moet toegeven dat ik zelf wel even goed moest nadenken bij het maken van de correctiesleutel. Maar probeer vooral zelf...

Drie, twee, één.... Flip!

Vorige week probeerde ik dus enthousiast een geflipte les uit in de klas. Onderwerp: de oppervlakte van de cilinder.

Deze leerstof was niet helemààl nieuw, want de kinderen kenden de formules voor het berekenen van omtrek en oppervlakte van rechthoek en cirkel al uit vorige lessen. Er waren wel enkele nieuwe inzichten die ik wilde bereiken bij de leerlingen.
Tijdens deze les moesten ze...
- inzien dat de oppervlakte van een cilinder, na het ontwikkelen, bestaat uit een rechthoek en twee cirkels.
- begrijpen dat de basis van deze rechthoek even lang is als de omtrek van de cirkel.
- de formules vlot kunnen gebruiken bij het oplossen van vraagstukken.

Alle kinderen hadden hun fliphuiswerk gemaakt en het filmpje de avond voordien bekeken, de meerderheid zelfs 2 keer of meer. Aan de reacties die binnenliepen via de blog of die ik in de klas opving, merkte ik dat ze het best spannend vonden. Maar de kinderen hadden er ook wel zin in om het flippen eens uit te proberen en niet met een blanco blad aan de rekenles te beginnen. Sommigen waren bezorgd - er komt toch geen test? - en moesten wat gerustgesteld worden. Huiswerk op de computer valt altijd in de smaak, dus het flipfilmpje ging er ook vlot in.

Bij de aanvang van de rekenles heb ik eerst even gepolst of iedereen zijn huiswerk gemaakt had. Natuurlijk kan je dat als leerkracht niet controleren. De statistieken van het filmpje geven je wel een béétje info. Je zou eventueel, als controle, aan de leerlingen kunnen vragen om een reactie achter te laten bij het filmpje. Maar uiteindelijk moeten ze toch leren dat ze zelf verantwoordelijk zijn voor het maken van taken.

Klassikaal hebben we even de formules herhaald die in het filmpje worden gebruikt en op het krijtbord genoteerd. Dit is voor alle kinderen een houvast, zowel voor zij die zelfstandig aan de slag gaan als voor de leerlingen die moeite hebben met het onthouden van formules.
Daarna gaf ik hen de gelegenheid om voor zichzelf uit te maken of ze de leerstof nog een keertje herhaald van mij wilden horen, of liever meteen zelf aan de slag gingen. Daarbij zag ik dat de kinderen zichzelf vrij goed kennen. Ik had waarschijnlijk, als het aan mij was geweest, net dezelfde verdeling gemaakt en vond het prachtig dat ze zichzelf zo goed konden inschatten.

De kinderen die er vertrouwen in hadden, zochten per 2 een plaatsje achteraan in de klas, vlakbij de computers, zodat ze eventueel het filmpje nog eens konden herbekijken. Vragen stellen konden ze aan elkaar en we spraken af dat, als het écht niet zou lukken, ze gewoon mee aan konden sluiten bij de klas. Met de correctiesleutel zagen ze, oefening per oefening, of ze op het juiste pad waren.

Ondertussen gaf ik een herhaalde instructie aan de andere leerlingen, waarbij zij méér tijd kregen om vragen te stellen, materiaal te gebruiken, een moeilijkheid ter herformuleren en enkele concrete oefeningen samen uit te werken. Ook deze groep ging na deze verlengde instructie per 2 aan het werk, zodat ik extra tijd kon vrijmaken voor wie het nodig had.

Onze @turnmeesterpaul had, via de klasblog, nog voor een extra opdracht gezorgd. Kinderen die in de loop van de dag tijd én zin hadden, mochten in de klas een cilindervormig voorwerp fotograferen en uploaden naar de blog, in ruil voor een extra spelletje tijdens de turnles. Blij met de online betrokkenheid en feedback van iemand 'buiten' onze klas, stortte een aantal kinderen zich op deze uitdaging.


Na de les gaven de leerlingen aan dat dit een fijne manier van werken was. Veel kinderen hadden het gevoel dat ze op hun eigen ritme en niveau hadden kunnen werken. Enkele kinderen vonden dat ze harder hadden moeten denken en werken dan anders.
We hebben samen wel kunnen besluiten dat respect voor elkaar belangrijk is bij het flippen. Respect voor je keuze om meteen te werken of nog eens te luisteren, respect voor de rust en stilte in de klas, respect voor iemand die het niet begrijpt en voor wie het goed kan uitleggen.

Flip de klas... Onze start is in elk geval gemaakt!

Geflipt

Enkele situaties uit de klaspraktijk.
Komen ze je regelmatig/soms/nooit bekend voor?
(Schrappen wat niet past.)

Situatie 1: Enkele kinderen uit je klas onthouden pas écht goed wanneer iets vaak herhaald wordt. Maar ja, het rekenboek gaat maar door en door, en veel tijd voor herhaling is er niet. Bijna élke dag wordt tijdens de wiskundeles nieuwe rekenstof aangeboden.

Situatie 2: Op het oudercontact krijg je van ouders te horen: "Wij willen wel helpen bij het huiswerk, maar we weten niet hoe het in de klas uitgelegd wordt. En als we het dan op onze eigen manier uitleggen, is ons kind nog méér in de war."

Situatie 3: Elke kind in je klas is uniek, je differentieert dan ook naar de snelle/sterkere en naar de zwakkere leerlingen toe. Maar soms voel je dat dat niet genoeg is. Je zou graag meer tijd hebben voor verlengde instructie en extra uitleg bij problemen.

Deze drie situaties heb ik dus nog steeds regelmatig voor in mijn eigen klas.
En toen las ik iets over de Jonatan Academie.

Sinds onze eigen school laureaat van de Koningin Paolaprijs was, houd ik de laureaten iets beter in de gaten.
Et voilà, in 2012 botste ik daar op de Jonatan Academie. In deze "academie", bedacht en bezield door @BramFaems en in feite een online versie van de school, maken leerlingen zelf filmpjes over taal- of rekenmoeilijkheden. En met 'zelf' bedoelt de academie echt helemààl zelf, van het kiezen van het onderwerp, het schrijven van een script, het digitaliseren via PowerPoint, tot het opnemen van de stemmen. De uitwerking van dit schitterende en terecht in de prijzen gevallen project kan je vinden op de website van de Jonatan Academie.

'Wat die kinderen kunnen, moet ik ook kunnen,' dacht ik bij mezelf, de 3 bovenstaande situaties in gedachten houdend.
Maar ik heb soms een duwtje in de rug nodig. Daarom twijfelde ik niet toen de ICT-praktijkdag een workshop van @BramFaems aanbood. Op 4 februari zou ik eraan beginnen, aan mijn filmpjes.
Maar het duwtje - een flinke duw trouwens - kwam eerder dan verwacht. Want helemaal in de geest van 'Flip de klas' stuurde Bram een tweetal weken op voorhand een mail met een aantal opdrachten. De deelnemers die er zin en vertrouwen in hadden, mochten al aan de slag, zodat er tijdens de workshop zelf meer tijd zou zijn voor vragen en praktische problemen.
Ik schoot uit de startblokken.

Dat flippen werkt dus voor mij. Mijn eerste filmpje was bijna helemaal af, op het geluid na, toen ik op de praktijkdag arriveerde. Tijd zat voor vragen en een gemoedelijke werksfeer, echt een fijne workshop.

Tijdens de krokusvakantie ben ik dus enthousiast aan de slag gegaan. Er kruipt best wel wat tijd in zo'n educatief filmpje, maar het is leuk om te doen en technisch haalbaar voor iedereen.
Ondertussen zijn er een paar filmpjes af. Die zou ik de komende tijd graag volgens het principe van 'Flip de klas' gebruiken. Deze week gaat er één filmpje mee als huiswerk. De leerlingen gaan de nieuwe leerstof over de oppervlakte van de cilinder éérst thuis bekijken voor we er in de klas over gaan leren. Eens kijken of dat lukt en wat het opbrengt voor de kinderen en voor mij. De toetsen komen er binnenkort ook weer aan. Dan kunnen de filmpjes bekeken worden als herhaling.

Misschien kan 'Flip de klas' een (gedeeltelijk) antwoord bieden op de moeilijkheden en vragen die ouders, kinderen en ikzelf hebben, zoals in de 3 situaties die bovenaan beschreven staan. Ik ga het in elk geval uitproberen.

Je kan de filmpjes vinden op onze klasblog, op het Vimeokanaal of op de 'Flip de klas'-yurlspagina.

 
YT-filmpje over The Flipped Classroom via @Meyerserwin

Update 21/02/13: Artikel in Klasse met o.a. Erwin Meyers en Bram Faems 

Quartier Etoile 6B

Het schooljaar is alweer over de helft. Het eerste werkboek van Quartier Etoile is ingevuld en afgewerkt.
Tijd voor het tweede deel!

Hot Potatoes voor kinderen

Ik was ervan overtuigd dat ik hier al een blogpost had geschreven over het oersimpele programma Hot Potatoes, maar dat was dus niet waar - buiten een kleine vermelding in dit bericht.





Ik maak in elk geval heel wat oefeningen in dit programmaatje. Je kan er niet zo héél veel kanten mee uit, maar het is handig en snel - belangrijk als je altijd tijd te kort hebt.

Doordat het zo makkelijk werkt, bedacht ik dat mijn leerlingen eigenlijk ook best zélf hun oefeningen konden maken. Tijdwinst voor mij en een prima extra opdracht voor snelle of ICT-vaardige geïnteresseerden. Sleepoefeningen zijn het eenvoudigst om onderwerpen bij te bedenken en aan te maken. Via een stappenplan kunnen de kinderen zelf aan de slag. Ik heb geen extra uitleg meer moeten geven.

Afgewerkte oefeningen krijgen vanzelfsprekend een plekje op de yurls en de blog. Ze zijn best fier op het resultaat!
Bekijk hier de oefening van Fleur, Toon of Lena.
Kleine waarschuwing: pas op voor de ogen, de kinderen houden van vrolijke kleuren...:-)

My Instant Classroom

Hier was ik al lang naar op zoek!
En dankzij ict-vijver - een blog waarop je je trouwens zéker via RSS moet abonneren - eindelijk gevonden: een tool om zonder zuchten en zeuren van plaats te wisselen in de klas. Ik heb gisteren snel een account aangemaakt bij My Instant Classroom, mijn digitale 'klas' in orde gebracht en bankjes klaargezet, en namen ingevoerd.
Vandaag gaan we van plaats wisselen. Ik toon de digitale klas op het bord, klik op 'shuffle names' en iedereen heeft een nieuwe plek. Het klinkt zo simpel, laat ons hopen dat het ook echt zo is...

My Instant Classroom heeft trouwens nog meer mogelijkheden. Je kan ook groepjes maken of willekeurig een leerling uitkiezen. Dat ga ik binnenkort ook vast nog uittesten.
Veel mogelijkheden, zo lijkt het!